↳ Enter om te zoeken
22 maart 2014

De andere jaren vijftig

De andere jaren vijftig
Bekijk Video
50 min

Dit is een ingekorte versie van de oorspronkelijke Andere Tijden Special over de jaren vijftig uit 2005.

Onbekend filmmateriaal in kleur

Tegenover de kleurrijke jaren zestig en de vrijgevochten jaren zeventig staken ze altijd wat bleekjes af: de jaren vijftig. De jaren van burgerlijkheid, truttigheid, verzuiling en de allesoverheersende spruitjeslucht. Een saaie tijd van hard werken, sober leven, een gezagdragende overheid en een onaantastbare kerk. Langzaam maar zeker komt er verandering in dit eenzijdige beeld van de jaren vijftig. Wie immers verder kijkt op de fundamenten van knus en kneuterig vindt de eerste contouren van de moderne samenleving. Deze extralange uitzending geeft de spanning tussen traditie en vernieuwing weer die de jaren vijftig zo hebben gekenmerkt.

Nieuwe kijk op de jaren vijftig

De titel ‘De andere jaren vijftig’ slaat echter bovenal op de gebruikte archiefbeelden die de kijker een andere – gekleurde – blik op de jaren vijftig gunnen. Een vol uur nooit vertoonde filmbeelden veranderen de kijk op een tijd die we tot nu toe alleen maar in zwart-wit kenden. Kleurenfilm was duur, moest in het buitenland worden ontwikkeld en werd zowel door professional als amateur niet te pas en te onpas gebruikt. Vandaar dat de meeste Nederlanders alleen zwart-witfilms uit de jaren vijftig kennen: er is simpelweg heel weinig in kleur. Maar het ìs er wel.

Andere aanpak

De Andere jaren vijftig is anders dan andere afleveringen van Andere Tijden: in de documentaire zitten geen interviews of verklarende commentaarteksten. De archiefbeelden staan centraal en spreken voor zich. Slechts één keer eerder koos Andere Tijden voor deze aanpak: ook de 4 mei uitzending ‘De Tweede Wereldoorlog in amateurfilm’ bestaat enkel uit archiefmateriaal. Er is wel gebruik gemaakt van muziek uit de jaren vijftig: van Jerry Lee lewis en Rosemary Clooney tot Heleentje van Kappelle. Het aanstekelijke nummer ‘En dan gaan we naar de speeltuin’ dat we in de uitzending bij de beelden van spelende kinderen en kwajongens in de Amsterdamse binnenstad horen was indertijd een gigantische hit.

Herkenbaar tijdsbeeld

Ook gebruikten we radiofragmenten uit de jaren vijftig, de tijd waarin iedereen nog naar zijn eigen verzuilde omroep luisterde. We horen hoe Philip Bloemendal de luisteraars in 1951 over de aankomst van Ambonezen in Rotterdam vertelt: “Allen hopen dat het verblijf slechts tijdelijk is.” Hoe verslaggever Jan de Troye vanuit een Amerikaans amfibievoertuig de ravage na de watersnoodramp beschrijft: “We rijden nu over Duiveland. Het is moeilijk te zeggen of we nog rijden, het is evengoed mogelijk dat we varen. We bewegen ons in ieder geval voort voor en door het water.” En hoe prins Bernhard over de noodzaak van export bericht.

Regie en samenstelling: Hein Hoffmann
Beeldresearch: Gerard Nijssen
Research en tekst: Judith Meulendijks

Uitzending: vr 21 mrt 2014, 21.05 uur, Nederland 2.

Beeldmateriaal

De beelden gebruikt in deze uitzending komen uit de volgende archieven en collecties:
Nederlands instituut voor Beeld en Geluid
Filmarchief Smalfilmmuseum
Filmmuseum
Limburgs museum
Het Gronings Archief (GAVA)
Het Fries Film Archief
Het Moluks Historisch Museum
Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis
Gemeentearchief Amsterdam
Het Limburgs Film- en Videoarchief/ Het Limburgs Museum
De Efteling

Muziek

Allone together
CHET BAKER
CD: Chet Baker in Paris

Sensation number one
THE RAMBLERS
CD: The Ramblers, farewell blues

Spikes
THE RAMBLERS
CD: The Ramblers, farewell blues

Dashin’in
JULIAN DASH
CD: Julian Dash, the complete recordings

Voetbal jubileum mars
PHILIPS HARMONIE
CD: Koning voetbal, een muzikale ode aan 100 jaar voetbal

My blue heaven
GER VAN LEEUWEN, RIEDEL VAN KLEEF
CD: Die goeie ouwe radio, 32 successen uit de 50’er 60’er jaren

Doncha Go‘Way Mad
ROSEMARY CLOONEY
CD: Ring around Rosie, Rosemary Clooney and the Hi-Lo’s

Naar de bollen
LOUIS DAVIDS
CD: Louis Davids, was jij oprecht?

The galloping comedians
GENE KRUPA
Cd: Gene Krupa and his orchestra

Black eyes
TIELMAN BROTHERS
CD: Tielman brothers

A song by Nezahualcoyotl
KARL STOCKHAUSEN
CD: Am himmel wandre ich

Breathless
JERRY LEE LEWIS
CD: Collection Rock originals: Jerry Lee Lewis

En dan gaan we naar de speeltuin
HELEENTJE VAN CAPPELLE
CD: 18 gouden piratenhits deel 20

On the sunny side of the street
JOHNNY MEIJER
CD: Johnny Meijer

Bronnen
  • De Amerikaanse droom in Nederland

    Jan Donkers, De Amerikaanse droom in Nederland: 1944 – 1969 (Nijmegen 2000).

  • Een stille revolutie

    Paul Luykx en Pim Slot Een stille revolutie: cultuur en mentaliteit in de lange jaren vijftig (Hilversum 1997).

  • Het jaren vijftig boek

    Charles de Mooij e.a., Het jaren vijftig boek (Zwolle 2004).

  • 1950

    Kees Schuyt e.a., 1950: Welvaart in zwart wit (’s-Gravenhage 2000).

  • Nuchterheid en nozems

    Ger Tillekens en Manella Du Bois-Reymond,  Nuchterheid en nozems: de opkomst van de jeugdcultuur in de jaren vijftig (Muiderberg 1990).

  • Muziek

    Alone together
    CHET BAKER
    CD: Chet Baker in Paris

  • Muziek

    Sensation number one
    THE RAMBLERS
    CD: The Ramblers, farewell blues

  • Muziek

    Spikes
    THE RAMBLERS
    CD: The Ramblers, farewell blues

  • Muziek

    Dashin’in
    JULIAN DASH
    CD: Julian Dash, the complete recordings

  • Muziek

    Voetbal jubileum mars
    PHILIPS HARMONIE
    CD: Koning voetbal, een muzikale ode aan 100 jaar voetbal

  • Muziek

    My blue heaven
    GER VAN LEEUWEN, RIEDEL VAN KLEEF
    CD: Die goeie ouwe radio, 32 successen uit de 50’er 60’er jaren

  • Muziek

    Doncha Go‘Way Mad
    ROSEMARY CLOONEY
    CD: Ring around Rosie, Rosemary Clooney and the Hi-Lo’s

  • Muziek

    Naar de bollen
    LOUIS DAVIDS
    CD: Louis Davids, was jij oprecht?

  • Muziek

    The galloping comedians
    GENE KRUPA
    Cd: Gene Krupa and his orchestra

  • Muziek

    Black eyes
    TIELMAN BROTHERS
    CD: Tielman brothers

  • Muziek

    A song by Nezahualcoyotl
    KARL STOCKHAUSEN
    CD: Am himmel wandre ich

  • Muziek

    Breathless
    JERRY LEE LEWIS
    CD: Collection Rock originals: Jerry Lee Lewis

  • Muziek

    En dan gaan we naar de speeltuin
    HELEENTJE VAN CAPPELLE
    CD: 18 gouden piratenhits deel 20

  • Muziek

    On the sunny side of the street
    JOHNNY MEIJER
    CD: Johnny Meijer