Het verleden van prinses Mabel

Hier vind je alle afleveringen van het drieluik 'Koninklijke Kwesties'.

Tijdens de begrafenis van Prins Claus in 2002 hoort het grote publiek voor het eerst de naam Mabel Wisse Smit Ze gaat als ‘goede vriendin van prins Friso’ met de koninklijke familie mee de grafkelder in. Officieel is er voorlopig geen sprake van een liefdesrelatie, maar de pers weet dat daar wel degelijk sprake van is. Volgens verslaggever Jan Hoedeman was dat “interessant” omdat Friso een jaar eerder via de RVD de roddels had ontkend dat hij homoseksueel zou zijn en “dit vormde het bewijs”.

De aankondiging van de verloving van Friso en Mabel ruim een half jaar later is dan ook geen echte verrassing. Voor de Oranjes – die in de periode daarvoor met de perikelen rond de vader van Maxima en de Margarita-affaire onder vuur kwamen te liggen – is het aanstaande huwelijk een opsteker. Mabel wordt alom geprezen en lijkt naadloos in de toekomst van het koninklijk huis te passen. Tot journalist Alies Pegtel voor Zakenblad Quote in het verleden van Mabel duikt en bij toeval op Klaas Bruinsma stuit. “Iemand vertelde dat Mabel kwam aanzetten met ‘de dominee’ op een huisfeestje…dat was Klaas Bruinsma, met lijfwachten en roze champagne.” Dan raakt ook Peter R. de Vries geïnteresseerd. Hij reist naar Chili om Charlie da Silva, de voormalige lijfwacht van Bruinsma, te interviewen. Zijn zoon Royce de Vries zegt daarover: “Toen hij naar Chili ging, wist hij natuurlijk niet wat er allemaal gezegd zou worden.” Het wordt een legendarisch interview. Da Silva noemt Mabel op tv “dat wijf van De Lange” en vertelt dat ze met Bruinsma sliep op de Neeltje Jacoba, de boot van Bruinsma.  

In antwoord op schriftelijke vragen van Peter R. de Vries heeft Mabel dan al toegegeven dat ze een paar keer heeft overnacht op de Neeltje Jacoba, iets dat verder lijkt te gaan dan de kortdurende ‘zeilcontacten’ waarover ze eerder met premier Jan-Peter Balkenende sprak. Jan Hoedeman: “Het deed er niet zozeer toe dat ze een relatie had gehad met Bruinsma, het deed ertoe dat haar eerdere verhaal niet klopte”. Ook de politiek raakt nu gealarmeerd. In oktober 2003 meldt premier Balkenende op een persconferentie dat er geen toestemmingswet voor het huwelijk ingediend wordt door het kabinet. Het vertrouwen is geschaad door het geven van onvolledige en onjuiste informatie en “tegen onwaarheid is geen kruid gewassen”, aldus Balkenende. Alies Pegtel: “Daar stond een man die echt persoonlijk geraakt was.” Het draagt ongetwijfeld niet bij aan de toch al moeizame verstandhouding tussen de premier en de koningin. Jan Hoedeman: “Dan moet je Beatrix hebben, die laat zich niet door zo’n fatsoensrakker als Balkenende de les lezen.”

In de hele affaire komt vooral ook de AIVD onder vuur te liggen: had de geheime dienst niet meer moeten weten van de contacten tussen Mabel en Bruinsma? Volgens toenmalig plaatsvervangend hoofd van de AIVD Theo Bot is er aan de vooravond van de verloving naslag gedaan naar Mabel, d.w.z. dat er gekeken is in eigen bestanden van de AIVD of haar naam daarin voor kwam. Een uitgebreider veiligheidsonderzoek is volgens Bot alleen toegestaan bij een vertrouwensfunctie: “De wet is bepalend… en het worden van een prinses is geen vertrouwensfunctie.” Dat geldt anno 2026 ook nog. “Het gaat exact op dezelfde manier, naslag in de gegevensbestanden”, aldus Bot.