De dwarse volhouders
De geschiedenis van de Groninger scheepsbouw begint in de zeventiende eeuw, als voor de turfvaart langs het Winschoterdiep tientallen werven en werfjes ontstaan. Generaties lang worden hier met succes schepen voor de binnenvaart en kustvaart gebouwd. Maar begin vorige eeuw komt de klad erin. De overstap van hout naar ijzer en van zeil naar stoom verloopt moeizaam, terwijl de relatief smalle Groningse kanalen ook niet geschikt zijn om grotere schepen te bouwen.
Groninger coaster
Maar rond 1920 is daar opeens een nieuw scheepstype, de Groninger coaster. Dit compacte vrachtschip kan dankzij zijn geringe diepgang zowel op zee als op rivieren en in havens varen. Samen met de praktische dieselmotor, uitgevonden door de Groninger Jan Brons, wordt de coaster een groot succes. De meestal grijze schepen varen naar havens rond de Noord- en Oostzee, maar ook naar de Middellandse Zee en zelfs de Noord-Afrikaanse kust. Ze vervoeren onder meer Gronings strokarton, graan en aardappelen. Door hun enorme wendbaarheid en scherpe concurrentiepositie noemen de Britten ze met enige jaloezie The Little Grey Devils. Ook tijdens de Tweede Wereldoorlog doen de Groninger coasters het goed en worden ze ingezet bij de evacuatie van Duinkerken, de bevoorrading van Engeland en bij D-Day.
Na de oorlog breken de gouden jaren van de Groninger scheepsbouw aan. Langs het Winschoterdiep bouwen ruim twintig werven onafgebroken nieuwe coasters. Maar de bloei wordt hier, net als bij de rest van de Nederlandse werven, gevolgd door neergang. Vanaf de jaren zestig volgen crises, faillissementen en overnames elkaar op. Toch weet de sector zich hier wel steeds opnieuw aan te passen door samenwerking, specialisatie en technologische vernieuwing.
Van de tientallen werven van vroeger zijn er nog maar een paar over. Toch wordt er langs het Winschoterdiep nog steeds volop gebouwd. De recente tewaterlating van de Longpower, een milieuvriendelijker vrachtschip van 103 meter lang, bewijst dat de Groninger scheepsbouw nog springlevend is. De moderne kustvaarders zijn groter, zuiniger en duurzamer dan in het verleden. Met ongeveer twintig schepen per jaar en werk voor zo'n 4.500 mensen blijft de scheepsbouw belangrijk voor de Groninger economie.
Vragen?
Heeft u vragen, ideeën of opmerkingen?
Neem dan contact op met de redactie: