De kinderen van de Jodenboerderij - 1

Tientallen foto’s en zelfs een film - de onderduik op ‘de Jodenboerderij’ is onwaarschijnlijk goed gedocumenteerd - geven een beeld van het leven tijdens de oorlog dat ogenschijnlijk z’n gangetje gaat. Onderduikkinderen die paardrijden, onderduikers die helpen bij de oogst… er lijkt geen vuiltje aan de lucht.

Sommige kinderen blijven maar kort op de boerderij en worden daarna via de familie elders ondergebracht. Maar vaak is het moeilijk een ander adres te vinden en blijven ze toch langer. Marga Minco begint haar onderduik op de boerderij en schrijft erover in de oorlogsklassieker Het bittere kruid. Arnold Heertje, later toonaangevend econoom, zit er korte tijd als kind.

In totaal helpt de familie naar schatting ruim 300 Joodse onderduikers. Maar dat gaat ook gepaard met grote risico’s. De streng gereformeerde familie Bogaard kan echter niet anders. Ze voelt het als opdracht van God om het Joodse volk te helpen. In het najaar 1942 lijkt het mis te gaan als Nederlandse politieagenten een kijkje komen nemen op de boerderij…

Het is een ongelooflijk verhaal. Johannis Bogaard is de pater familias, maar ook zijn kinderen, die met hun gezinnen in de buurt wonen, helpen mee. Op en rond het erf zijn schuilplaatsen in een kelder, een hooiberg, een schuur, in een sloot overdekt met een kleed, in een auto… Soms zijn er meer dan 70 onderduikers tegelijkertijd. Dat kan haast niet onopgemerkt blijven. De meeste buren weten ervan. De chauffeur van de buslijn Amsterdam-Haarlem spreekt openlijk over ‘de Jodenboerderij’. Wonderbaarlijk genoeg gaat het heel lang goed.

In een indringend tweeluik van het NTR-geschiedenisprogramma Andere Tijden kijken vijf van de kinderen die het overleefden terug op hun onderduik. Ook nabestaanden van de familie Bogaard vertellen hun verhaal. En er is opvallend veel archiefbeeld bewaard gebleven.

Hier vind je het tweede deel van het tweeluik.