De kinderen van de Jodenboerderij - 2

De familie Bogaard heeft steeds meer moeite om onderduikers te herbergen op de boerderij. Maar ook na de grote inval in 1942 stoppen ze niet met hun hulp. Johannis jr. (‘Ome Hannes’) gaat door met het redden van Joodse kinderen. Hij reist door het hele land om ze weg te halen voordat de nazi’s ze kunnen afvoeren. Ook kinderen van het Joodse weeshuis De Berg-Stichting in Laren (N-H) worden ondergebracht op de boerderij.

In het najaar van 1943 gaat het opnieuw mis en nu echt. Die ochtend verschijnt er een Nederlandse SS-er op het erf. In de paniek die ontstaat wordt hij door een van de onderduikers doodgeschoten. Niet veel later komt de Grüne Polizei aanrukken. Tientallen onderduikers worden gepakt en afgevoerd. Ze overleven de oorlog niet. Ook de 76-jarige Johannis Bogaard sr., zijn zoon Pieter en dochter Aagje worden gearresteerd. Alleen Aagje overleeft de oorlog. Maar als door een wonder weten 22 onderduikkinderen op de dag van de overval te ontsnappen. Ze schuilen in een sloot.

Er zijn nog altijd Joodse kinderen van destijds in leven. Vijf van hen vertellen in het tweeluik over de oorlog en hun onderduik bij de familie Bogaard. “Het zijn helden,” concluderen ze emotioneel, nog steeds dankbaar voor de grote offers die er door hen zijn gebracht. Ook nabestaanden van de familie Bogaard en buren komen aan het woord. Van de boerderij zelf is alleen nog het woonhuis overgebleven. Van de situatie in de oorlogsjaren is een maquette gemaakt, te zien in het CRASH museum in Rijsenhout.

Het is een ongelooflijk verhaal. Johannis Bogaard is de pater familias, maar ook zijn kinderen, die met hun gezinnen in de buurt wonen, helpen mee. Ze vinden het hun christenplicht. Op en rond het erf zijn schuilplaatsen in een kelder, een hooiberg, een schuur, een sloot overdekt met een kleed, een auto… Soms zijn er meer dan 70 onderduikers tegelijkertijd. Dat kan haast niet onopgemerkt blijven. De meeste buren weten ervan. De chauffeur van de buslijn Amsterdam-Haarlem spreekt openlijk over ‘de Jodenboerderij’. Wonderbaarlijk genoeg gaat het heel lang goed.

In een indringend tweeluik van het NTR-geschiedenisprogramma Andere Tijden kijken vijf van de kinderen die het overleefden terug op hun onderduik. Ook nabestaanden van de familie Bogaard vertellen hun verhaal. En er is opvallend veel archiefbeeld bewaard gebleven.

Hier vind je het eerste deel van het tweeluik.